Bir bakışta temel rakamlar
- +%440: Endonezya CFR fiyatındaki artış (Tem 2024 → Oca 2026)
- 5,13 Mt: 2026 için tahmin edilen küresel arz açığı
- ~%50: Deniz yoluyla yapılan kükürt ticaretinde Hürmüz Boğazı'ndan geçen pay
- $28,3 milyar: 2030 için öngörülen küresel pazar büyüklüğü
01 | Fiyat hareketi
Kükürt 2026'ya tarihsel olarak yüksek seviyelerden girdi. Nikel rafinasyonundan gelen talebin katlanarak büyümesiyle Endonezya CFR fiyatı, Temmuz 2024'teki $101/t'den 29 Ocak 2026'da $554/t'ye çıkarak %440 yükseldi.
Mart 2026 itibarıyla bölgesel spot fiyatlar (IMARC Group):
- Kuzeydoğu Asya: $0,61/kg
- Hindistan: $0,50/kg
- Avrupa: $0,41/kg
- Orta Doğu: $0,33/kg
- Kuzey Amerika: $0,20/kg
Mart sonundaki tek bir Tüpraş ihalesi tabloyu tümüyle özetledi: İzmit'ten nisan yüklemeli kükürt $662–672/t FCA'dan verildi. Bu, yalnızca birkaç hafta önceki ihaleye göre ~$155/t'lik bir sıçrama demek.
02 | Arz ve talep: yapısal sıkışma
HDIN Research, 2026'da küresel arz açığının yaklaşık 5,13 milyon ton olacağını tahmin ediyor. Bu rakamın ardında temel bir paradoks yatıyor:
“Küresel enerji dönüşümü, karbon emisyonlarını azaltmak için rafinerilerin kapasite kullanımını aşağı çekiyor; ancak bu durum kükürt üretimini doğrudan sınırlıyor ve hızla artan sanayi talebiyle çarpışan bir tavan etkisi yaratıyor.”
Kükürt birincil bir ürün değil; petrol rafinasyonu ve gaz işlemenin yan ürünü. IEA tahminleri, enerji dönüşümü önümüzdeki on yıllarda rafinerilerin işlediği hacmi azalttıkça küresel rafinaj kapasitesinin 2035'ten sonra zirveye ulaşacağına işaret ediyor. Bu da arz artışına yapısal bir tavan koyuyor.
2026'da arza gelecek ilaveler sınırlı: Çin ~400.000 t, Orta Doğu ~2,1 Mt ekleyecek. Rusya'da kapasitenin toparlanması ise son derece belirsiz (SunSirs).
Talep tarafında IMARC Group, küresel kükürt hacminin %3,04 CAGR ile 2034'e kadar 94,82 milyon tona ulaşacağını öngörüyor; üstelik bu rakam Hürmüz krizi tüm boyutuyla ortaya çıkmadan önce hesaplandı.
03 | Piyasayı yeniden biçimlendiren üç güç
Rusya'nın ihracat yasağı: teyit edildi ve uzatıldı
Rusya hükümeti 31 Mart 2026'da, sıvı, granül ve topak kükürt ihracatına yönelik yasağı 30 Haziran 2026'ya kadar uzatan 350 sayılı Kararı imzaladı (Interfax / Rusya Sanayi ve Ticaret Bakanlığı). Açıklanan gerekçe, yurt içi gübre üretimini ve ulusal gıda güvenliğini korumak.
Avrupalı bir ticaret kaynağı S&P Global Platts'e şöyle konuştu: “Rusya, önde gelen büyük ihracatçılardan biri olmaktan çıkıp net ithalatçı konumuna geçti; piyasa yapısal bir dönüşümden geçiyor.”
İstisnalar yalnızca EAEU üyesi ülkeleri ve insani yardım sevkiyatlarını kapsıyor.
Endonezya'nın nikel sektörü: hem talep motoru hem fay hattı
Endonezya, küresel nikel üretiminin %50'sinden fazlasını elinde tutuyor. Ülkedeki HPAL (Yüksek Basınçlı Asit Liçi) tesisleri, üretilen her ton nikel için yaklaşık 3 ton sülfürik asit kullanıyor.
Öne çıkan veriler:
- Endonezya 2025'te 5,35 milyon ton kükürt ithal etti; yıllık artış %48
- Kükürt, HPAL tesislerinin işletme giderlerinin ~%50'sini oluşturuyor (Project Blue)
- HPAL tesislerinin elindeki kükürt stoku ortalama yalnızca 1–2 aylık (Reuters)
- Endonezya'nın kükürdünün %75'i Orta Doğu menşeli (CRU)
2026'nın 1. çeyreğinde iki yeni risk ortaya çıktı. Endonezya hükümetinin nikel cevheri kotalarını 2025'teki 370 Mt'den 250–260 Mt'ye düşürmesi bekleniyor. Mart ayında ise Morowali Industrial Park'ta Çinli şirketlerin işlettiği dört nikel tesisi, can kaybına yol açan bir heyelanın ardından faaliyetlerini durdurdu; bu tesisler Endonezya'nın HPAL kapasitesinin ~%30'unu oluşturuyor (BC Insight / CRU).
Hürmüz Boğazı: dünyanın kükürt darboğazı
28 Şubat 2026'da başlayan çatışma, IEA İcra Direktörü Fatih Birol'un “tarihte küresel enerji güvenliğine yönelik en büyük tehdit” olarak tanımladığı bir durum yarattı.
Deniz yoluyla yapılan kükürt ticaretinin yaklaşık %50'sinin geçtiği (IEA) Hürmüz Boğazı, mart başından bu yana fiilen kapalı. Orta Doğu, yıllık 83,87 milyon tonluk küresel kükürt üretiminin %24'ünü karşılıyor (USGS).
IEA'dan Birol nisan başında şu değerlendirmeyi yaptı: “Petrol ve gazın yanı sıra petrokimyasallar, gübreler ve kükürt gibi hayati emtialar da küresel tedarik zincirleri için çok önemli. Büyük, çok büyük bir kesintiye doğru gidiyoruz.”
Afrika'nın bakır kuşağı (KDC, Zambiya) yılda ~2 milyon ton kükürt ithal ediyor ve bunun %90'ı Orta Doğu'dan geliyor. Mevcut arzı kapma yarışı, giderek daralan spot piyasada nikel rafinerilerini, bakır madencilerini ve gübre üreticilerini karşı karşıya getiriyor.
8 Nisan itibarıyla geçici bir ateşkes üzerinde uzlaşıldı. Ancak İran'ın gemi geçişini sınırlaması nedeniyle boğaz 9 Nisan itibarıyla fiilen kapalı kalmayı sürdürüyor (Wikipedia / 2026 Hormuz Crisis).
04 | Kükürdün yeni kimliği: üç yeni talep alanı
Kükürdün kullanım alanları yapısal olarak çeşitleniyor:
- LFP bataryalar: Lityum demir fosfat bataryalar, 2020'de %10'un altında olan payını artırarak bugün küresel elektrikli araç pazarının neredeyse yarısını besliyor (IEA). Bu bataryaların üretimi büyük hacimlerde yüksek saflıkta sülfürik asit gerektiriyor. ChemAnalyst, Ocak 2026'da LFP talebinin kükürdün geleneksel mevsimsel fiyat döngüsünü kırdığını doğruladı.
- Nikel HPAL (Endonezya): Endonezya'nın laterit nikel kaynaklarının sanayiye kazandırılması, SunSirs'ün “yoğunlaşmış talep patlaması” olarak adlandırdığı ve kükürt talebi açısından tarihte eşi görülmemiş bir dinamik yarattı.
- Geleceğin alanı, lityum-kükürt bataryalar: Sülfür bazlı katı hâl batarya teknolojisi ticarileşirse yüksek saflıkta kükürt talebi bugünkü seviyelerin birkaç katına çıkabilir ve tamamen yeni bir stratejik büyüme alanı açılabilir (SunSirs, Ocak 2026).
05 | Gübre: riskler tarımın yapıldığı yere göre değişiyor
Etki, ülkelerin gelir düzeyine ve alım alışkanlıklarına göre keskin biçimde ayrışıyor.
Gelişmiş ülkeler (ABD, AB, Brezilya): ABD ve Brezilya'daki büyük ticari çiftçiler 2026 ilkbahar sezonuna önceden aldıkları gübre stoklarıyla girdi. Bu pazarlarda kesintinin asıl etkisi, 2026 sonbahar ekim sezonunda girdi maliyetlerinin yükselmesi olacak (ABD'de kışlık buğday gübrelemesi: Temmuz-Eylül; ilkbahar mısırı için ekim öncesi uygulama: Ekim-Kasım).
AB'nin doğrudan riski çok düşük: AB'nin gübre ithalatının %0,5'inden azı Hürmüz'e bağımlı Körfez ülkelerinden geliyor.
FAO Baş Ekonomisti Maximo Torero, en doğrudan etkilenecek ülkeleri şöyle sıraladı: Güney Asya'da Bangladeş, Hindistan, Pakistan ve Sri Lanka; Doğu Afrika'da Sudan, Kenya ve Somali; Orta Doğu'da ise Türkiye ve Ürdün.
Hindistan'da ekim sezonu haziranda başlıyor. IFPRI araştırmacısı Avinash Kishore mart sonunda, gübre girdileri için hazırlığın "şimdiden başlaması gerektiğini" vurguladı. Hindistan azotlu gübre ithal ediyor; bu gübreleri yurt içinde üretmek için kullandığı doğal gazı da ithal ediyor. Bu da ülkeyi iki yönden riske açık bırakıyor.
06 | Görünüm
Kısa vade: EIA'nın Nisan 2026 Kısa Vadeli Enerji Görünümü, Hürmüz'deki aksaklıkların 2026'nın son aylarına kadar sürmesini öngörüyor. Rusya'nın 30 Haziran'a kadar uzanan yasağı, piyasadaki önemli bir dengeleme mekanizmasını devre dışı bırakıyor. Fiyatlar oynak ve bölgeden bölgeye parçalı kalmayı sürdürüyor.
Orta vade: Küresel kükürt pazarının %11,9 CAGR ile 2030'a kadar 28,31 milyar $'a ulaşması bekleniyor (The Business Research Company). SunSirs, Çin yurt içi fiyatının 2026'da 4.000–6.000 RMB/t'lik tarihsel tavanı yoklamasını ve bu tavanı aşabilmesini bekliyor.
Yapısal risk: Enerji dönüşümü bir yandan kükürt arzını baskılıyor (daha az rafineri), öte yandan talebi büyütüyor (batarya metallerinin işlenmesi). HDIN Research, SunSirs ve IEA'nın ortaya koyduğu bu uyumsuzluk, 2030'a kadar ve sonrasında piyasanın önündeki en belirleyici sorun.
Kaynaklar
IEA | EIA (Nisan 2026 STEO) | Rusya Hükümeti (350 sayılı Karar) | HDIN Research | SunSirs | ChemAnalyst | S&P Global Platts | Reuters | CRU Group / BC Insight | IMARC Group | World Economic Forum | The Business Research Company | Project Blue / USGS
