Uluslararası ticarette teslim şekilleri
Incoterms teslim şekilleri 4 grupta toplanır: E, F, C ve D. Bu gruplarda toplam 11 teslim şekli bulunur.
E grubu, “Ex” yani çıkış grubudur: teslim, satıcının kendi yerinde gerçekleşir. Eşyanın satıcının yerinden çıkışıyla ilgili teslim şekillerinin adı E harfiyle başlar.
F grubunda belirleyici nokta, navlunun ihracatçı tarafından değil ithalatçı tarafından ödenmesidir. Bu gruptaki teslim şekillerinin adı F harfiyle başlar.
C grubu teslim şekillerinde navlunu ihracatçı öder. Bu gruptaki teslim şekillerinin adı C harfiyle başlar.
D grubunda ise odak noktası eşyanın varış yeridir. Bu gruptaki teslim şekillerinin adı D harfiyle başlar.
Kara, hava, deniz ve demiryolu dahil tüm taşıma türlerinde kullanılan teslim şekilleri şunlardır:
EXW (Ex Works – Fabrikada Teslim): İhracatçının iş yerinde teslim
Satıcıya (ihracatçıya) en az yükümlülük getiren teslim şeklidir. Satıcının ürünü hazırlayıp kendi kapısında, yani deposunda ya da fabrikasında teslime hazır tutması yeterlidir. Gerisi ithalatçının işidir: eşyanın kapıdan alınması, nakliye firmasıyla taşınması ve her iki ülkedeki gümrük işlemleri tamamen ithalatçının sorumluluğundadır.
FCA (Free Carrier – Taşıyıcıya Teslim): Taşıyıcıya teslim
İhracatçı eşyayı kendi kapısında teslim etmek yerine, taşıyıcıyla birlikte belirlenen bir noktada ya da taşıyıcının antreposunda teslim eder. Eşya taşıyıcıya geçene kadar asıl sorumlu ihracatçıdır.
CPT (Carriage Paid To – Taşıma Ücreti Ödenmiş Olarak): Taşıma ücreti ödenmiş teslim
Eşyanın hazırlanmasından ve navlun işlemlerinden ihracatçı sorumludur. Varış yerine kadar navlunu ihracatçı öder; ancak risk, eşya ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda ithalatçıya geçer. Gümrük işlemleri ve eşyanın depoya boşaltılması ithalatçının yükümlülüğündedir.
CIP (Carriage and Insurance Paid To – Taşıma ve Sigorta Ücreti Ödenmiş Olarak): Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Olarak Teslim
İşleyişi CPT ile aynıdır. Ek olarak ihracatçı, varış yerine kadar taşıma sırasında oluşabilecek hasar ve kayıplara karşı sigorta yaptırır.
DDP (Delivered Duty Paid – Gümrük Vergisi Ödenmiş Olarak Teslim): Gümrük vergileri ödenmiş teslim
EXW'nin tam tersidir. Eşyanın hazırlanması, taşınması ve her iki ülkedeki gümrük işlemleri ihracatçının sorumluluğundadır. İthalatçı yalnızca eşyayı kararlaştırılan yerde teslim almakla yükümlüdür.
DAP (Delivered at Place – Belirlenen Yerde Teslim): Belirlenen yerde teslim
İhracatçı eşyayı yükler, kendi ülkesindeki gümrük işlemlerini tamamlar ve ithalatçıyla kararlaştırılan yere (antrepo, terminal, liman ya da ithalatçının deposu) ulaştırır; boşaltmayı ise ithalatçıya bırakır. Boşaltmanın yanı sıra varış ülkesindeki gümrük işlemleri ve bunlardan doğabilecek masraflar da ithalatçıya aittir.
DPU (Delivered at Place Unloaded – Boşaltılmış Olarak Belirlenen Yerde Teslim): Belirlenen yerde boşaltılmış teslim
İşleyişi DAP ile neredeyse aynıdır. Tek fark, eşyanın varış yerinde boşaltılmasını ihracatçının üstlenmesidir; eşyayı ilgili depoya indirmek ihracatçının yükümlülüğündedir.
Deniz yolu ve iç su yolu taşımacılığında kullanılan teslim şekilleri ise şunlardır:
FAS (Free Alongside Ship – Gemi Doğrultusunda Teslim): Gemi yanında teslim
İhracatçı eşyayı hazırlar, limana getirir ve geminin yanına bırakır; gümrük işlemlerini de halleder, ancak gemiye yüklemeyi yapmaz. Eşyanın gemiye yüklenmesi, navlun, sigorta ve varışta boşaltma masrafları ithalatçıya aittir.
FOB (Free on Board – Gemide Teslim): Gemi bordasında teslim
İşlemler FAS ile aynıdır; tek fark, FOB'da yükün limanda gemi yanına bırakılmakla kalmayıp gemiye yüklenmesidir. Sonraki süreç FAS'taki gibi işler.
CFR (Cost and Freight – Masraflar ve Navlun): Navlun ödenmiş teslim
CPT için anlattıklarımız aynen geçerlidir. Ayrı bir adla anılmasının tek nedeni, yalnızca deniz yolu taşımacılığında kullanılmasıdır.
CIF (Cost, Insurance and Freight – Masraflar, Sigorta ve Navlun): Sigorta, masraflar ve navlun ödenmiş teslim
CFR şartları aynen geçerlidir; tek fark, deniz sigortasını ihracatçının yaptırmasıdır.
