Periyodik tabloda “S” simgesiyle gösterilen kükürt, atom numarası 16 olan ve 6A grubunda yer alan bir elementtir. Toz ya da sıvı halde kullanılabilen yanıcı bir maddedir; tozu havayla patlayıcı bir karışım oluşturabilir. Sağlıktan sanayiye kadar pek çok sektörde vazgeçilmezdir; bazı bitki ve hayvanların yapısında da kükürt bulunur. Elementel kükürt hem doğada hem de endüstride, H2S ve SO2 gazlarının oksitlenerek çökelmesiyle oluşur.
Nerelerde kullanılır?
Kükürt, endüstriyel üretimin temel girdilerinden biridir ve en çok sülfürik asit üretiminde kullanılır. Sanayide çok yaygın kullanılan sülfürik asidin üretimi için büyük miktarda kükürt gerekir. Kükürdün, sülfürik asidin ve bileşiklerinin kullanıldığı başlıca ürün ve sektörler şunlardır:
- Kimya ve tarım sanayii
- Yem katkı maddeleri
- Sentetik reçineler
- Gübreler ve gübre katkıları
- Veteriner ilaçları
- Deterjanlar
- Patlayıcılar
- Havai fişekler
Kükürt nereden gelir?
Kütlece bakıldığında kükürt, evrende en bol bulunan onuncu, Dünya'da ise beşinci elementtir. Doğada zaman zaman saf (doğal) halde bulunsa da çoğunlukla sülfür ve sülfat minerallerinin yapısındadır. Doğada bol bulunduğu için antik çağlardan beri bilinir: eski Hindistan, Yunanistan, Çin ve Mısır'da kullanıldığı aktarılır. Eski İngilizce metinlerde “yanan taş” anlamına gelen “brimstone” adıyla geçer.
Bugün elementel kükürdün neredeyse tamamı, doğal gaz ve petroldeki kükürtlü safsızlıklar giderilirken yan ürün olarak elde edilmektedir.
En büyük kullanım alanı: sülfürik asit ve gübre
Kükürdün ticari açıdan en büyük kullanım alanı sülfürik asit üretimidir; bu asit de sülfat ve fosfat gübrelerinin üretiminde ve başka kimyasal süreçlerde kullanılır. Kükürt ayrıca kibrit, böcek ilacı ve mantar ilacı yapımında yer alır.
Canlılar için temel bir element
Kükürt bütün canlılar için temel bir elementtir ve tüm canlı organizmalar için makro besin maddesi sayılır. Sistein ve metiyonin amino asitlerinin, biyotin ve tiamin vitaminlerinin yapısında yer alır. Oluşturduğu disülfür (S–S) bağları, deri, saç ve tüylerdeki keratin proteinine mekanik dayanıklılık ve çözünmezlik kazandırır.
